Dla wielu studentów pierwsze doświadczenia zawodowe zaczynają się od umowy zlecenia. Pojawia się wtedy ważne pytanie: czy na takiej umowie przysługuje urlop? Odpowiedź nie jest oczywista, bo w polskim prawie obowiązują różne zasady dla różnych form zatrudnienia. Warto więc zrozumieć podstawowe różnice między umową o pracę a umową zlecenia w kontekście urlopu.

Urlop wypoczynkowy na umowie o pracę

Jeżeli ktoś pracuje na umowie o pracę, automatycznie przysługuje mu płatny urlop wypoczynkowy. Prawo to wynika bezpośrednio z Kodeksu pracy i nie trzeba go dodatkowo zapisywać w umowie.

Ile dni urlopu przysługuje?

W Polsce obowiązują dwa podstawowe limity urlopu:

 - 20 dni – gdy staż pracy jest krótszy niż 10 lat

 - 26 dni – gdy staż pracy wynosi co najmniej 10 lat

Co ważne, do stażu pracy zalicza się nie tylko wcześniejsze zatrudnienie, ale także np. okres nauki (np. studia).

Jak zdobywa się prawo do urlopu?

Na początku kariery zawodowej urlop naliczany jest stopniowo – pracownik zdobywa jego część z każdym przepracowanym miesiącem. W kolejnych latach zwykle otrzymuje już cały wymiar urlopu z góry na początku roku.

Urlop na żądanie

Urlop na żądanie

Każdy pracownik ma również prawo do 4 dni urlopu na żądanie w roku. Oznacza to, że może zgłosić wolne nawet w dniu jego rozpoczęcia, np. gdy wydarzy się coś nagłego.

Czy pracodawca może zmusić do urlopu?

Zazwyczaj decyzja o urlopie jest wspólna – pracownik składa wniosek, a pracodawca go zatwierdza. Są jednak wyjątki. Pracodawca może wysłać pracownika na urlop:

 - gdy jest to urlop zaległy, który trzeba wykorzystać do 30 września następnego roku,

 - w czasie okresu wypowiedzenia umowy.

Umowa zlecenie a urlop – jak to wygląda?

W przypadku umowy zlecenia sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Taka forma współpracy nie podlega przepisom Kodeksu pracy, dlatego nie gwarantuje automatycznie prawa do płatnego urlopu.

Czy zleceniobiorca może mieć wolne?

Tak – ale wszystko zależy od zapisów w umowie. Strony mogą ustalić:

 - dni wolne od wykonywania zlecenia,

 - przerwy w pracy,

 - możliwość niewykonywania zlecenia w określonym czasie.

Najczęściej jednak takie dni są bezpłatne, ponieważ zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie tylko za wykonane zadania.

Nowość od 2026 roku – ważna zmiana

Od 1 stycznia 2026 roku wprowadzono ważną zmianę dotyczącą stażu pracy.

 Do stażu, który wpływa na wymiar urlopu, będą wliczane także:

 - okresy pracy na umowie zlecenia,

 - czas prowadzenia działalności gospodarczej.

Co to oznacza w praktyce?

Jeżeli student pracował kilka lat na umowie zlecenia, a później podejmie pracę na etacie, te lata mogą zwiększyć jego staż pracy. Dzięki temu może szybciej uzyskać prawo do 26 dni urlopu zamiast 20. Trzeba jednak pamiętać, że sama umowa zlecenia nadal nie daje prawa do urlopu wypoczynkowego.